Odunpazarı Rehberi: Renkli Evler, Lületaşı ve Müzeler

Odunpazarı, Eskişehir'in tarihi çekirdeğidir: cumbalı ve rengârenk boyanmış Osmanlı evleri, Kurşunlu Külliyesi, lületaşı atölyeleriyle Atlıhan Çarşısı ve birbirine yürüme mesafesindeki müzeler burada toplanır. Mahalle yarım ile bir gün arasında rahatça gezilir. Eskişehir turumuzun ikinci günü büyük ölçüde Odunpazarı'na ayrılmıştır.

Adı nereden geliyor?

Odunpazarı adının, geçmişte bu bölgede odun satılan bir pazar kurulmasından geldiği anlatılır. Bölge, Eskişehir'in en eski yerleşim alanlarından biridir ve şehrin bugünkü merkezinin gelişmesinden çok önce de bir yaşam alanıydı. Yokuşlu bir tepenin yamaçlarına kurulan mahalle, Porsuk kıyısındaki modern şehirden birkaç dakika uzaklıkta bambaşka bir atmosfer sunar.

Odunpazarı evleri

Odunpazarı'nı tanınır kılan, cumbalı Osmanlı evleridir. Bu evlerin dikkat çeken özellikleri şunlardır:

• Cumbalar: Sokağa doğru taşan, pencereli çıkmalar. Hem iç mekânı genişletir hem de sokağı izlemeye imkân verir.
• Ahşap iskelet: Evlerin büyük kısmı ahşap çatkı arasına dolgu malzemesiyle yapılmıştır.
• Renkli cepheler: Restorasyonlarla birlikte evlerin cepheleri sarı, mavi, yeşil, pembe gibi canlı renklerle boyanmıştır. Bu renkler, mahallenin fotoğraflarda bu kadar dikkat çekmesinin nedenidir.
• Dar ve taş sokaklar: Evler sokaklara yakın ve birbirine bitişik durur, bu da mahalleye sıcak bir doku verir.

Evlerin bir kısmı bugün müze, kafe, atölye ya da dükkân olarak kullanılır.

Osmanlı Evi

Turumuzda ziyaret edilen Osmanlı Evi, geleneksel bir Odunpazarı evinin içinin nasıl düzenlendiğini gösterir. Sedirler, ahşap tavanlar, gömme dolaplar ve odaların kullanımı, dışarıdan gördüğünüz cephelerin arkasındaki yaşamı anlamanızı sağlar.

Kurşunlu Külliyesi

Kurşunlu Külliyesi, Odunpazarı'nın en önemli tarihi yapı topluluklarındandır. 16. yüzyılda yaptırılan külliye; cami, medrese, imaret ve kervansaray gibi bölümlerden oluşur. Adını, kubbelerinin kurşunla kaplanmasından alır. Avlusu sakin ve gölgelidir, mahallenin kalabalığından kısa bir mola için uygundur. Külliyenin bazı bölümlerinde bugün sanat ve el işleriyle ilgili etkinlikler yapılır.

Lületaşı: Eskişehir'in beyaz altını

Lületaşı, Eskişehir çevresinden çıkarılan, beyaz renkli, hafif ve kolay işlenebilen bir mineraldir. Yeni çıkarıldığında yumuşak olduğu için ustalar onu ince ayrıntılarla oyabilir. En bilinen kullanım alanı pipolardır; bunun yanında kolye, küpe, tespih ve süs eşyaları da yapılır.

Eskişehir, lületaşının dünyada bilinen başlıca kaynaklarından biri olarak tanınır ve şehrin zanaat geleneği bu taş üzerine kuruludur.

Atlıhan Çarşısı

Turumuzda lületaşını yakından görmek için Atlıhan Çarşısı'na gidilir. Tarihi bir han binasında yer alan çarşıda lületaşı atölyeleri ve dükkânlar bulunur. Ustaların taşı oyarken kullandıkları ince aletleri ve işin sabır gerektiren doğasını izleyebilirsiniz. Ardından serbest zaman verilir.

Lületaşı alırken:

• Ürünlerin kırılgan olduğunu unutmayın, sağlam paketletin.
• Gerçek lületaşı ile benzer görünen malzemeler arasındaki farkı satıcıya sormaktan çekinmeyin.
• Küçük kolye ve anahtarlıklar hafif ve taşınması kolay hediyelerdir.

Odunpazarı'nın müzeleri

Odunpazarı, küçük bir alanda çok sayıda müzeyi barındırır. Turumuzda iki müze programdadır:

• Çağdaş Cam Sanatları Müzesi: Cam sanatçılarının eserlerinin sergilendiği müze, renkli ve ışıkla oynayan eserleriyle dikkat çeker. Odunpazarı'nın tarihi dokusu içinde çağdaş sanatla karşılaşmak ilginç bir deneyim sunar.
• Balmumu Heykeller Müzesi: Tarihi ve tanınmış kişilerin balmumu heykellerinin sergilendiği müze, özellikle çocuk ve gençlerin ilgisini çeker.

Mahallede bunların dışında da müzeler bulunur; ancak programımızda bu ikisi yer alır.

Odunpazarı'nı gezerken

• Ayakkabı: Sokaklar taş döşeli ve yokuşludur. Rahat, kaymayan ayakkabı tercih edin.
• Zaman: Atlıhan'daki serbest zamanı alışveriş, fotoğraf ve kafe molası arasında bölmek iyi bir fikirdir.
• Fotoğraf: Renkli cepheler sabah ve akşamüstü ışığında daha canlı görünür. Cumbaları aşağıdan, sokağın perspektifiyle çekmek mahallenin dokusunu iyi yansıtır.
• Saygı: Evlerin bir kısmında hâlâ yaşanır. Kapı önlerinde ve pencerelerde dikkatli olun.

Odunpazarı'nı çocuklarla gezmek

Odunpazarı küçük ölçekli ve renkli olduğu için çocukların ilgisini kolayca çeker. Balmumu Heykeller Müzesi'nde tanıdık yüzleri bulmak, Atlıhan'da bir ustanın taşı oyuşunu izlemek ve renkli evlerin önünde "en sevdiğin rengi bul" oyunu oynamak, gezinin çocuklar için de keyifli geçmesini sağlar. Yokuşlu sokaklarda bebek arabası zorlanabilir; kısa mesafeler için taşıyıcı daha pratiktir.

Mevsimlere göre Odunpazarı

İlkbahar ve sonbahar, mahallenin sokaklarında yürümek için en rahat havayı sunar. Yazın öğle saatleri sıcak olabilir; gölgeli avlular ve müzeler bu saatlerde iyi bir sığınaktır. Kışın kar yağdığında renkli evler beyaz örtüyle ayrı bir görünüme kavuşur, ama taş sokaklar kaygan olabilir.

Odunpazarı'ndan sonra

Turumuzda Odunpazarı'nın ardından Şelale Park'ta öğle yemeği yenir ve son olarak Devrim Arabası görülür. Devrim, Türkiye'de tasarlanıp üretilen ilk otomobil olarak bilinir ve hikâyesiyle günün güzel bir kapanışıdır. Bu durağı Eskişehir okul gezisi rehberimizde ayrıntılı anlattık.

Sık sorulan sorular

Odunpazarı'nda ne yapılır?

Cumbalı Osmanlı evlerinin arasında yürüyüş, Kurşunlu Külliyesi ziyareti, Atlıhan Çarşısı'nda lületaşı atölyeleri ve müze gezileri Odunpazarı'nda yapılabilecekler arasındadır.

Lületaşı nedir?

Eskişehir çevresinden çıkarılan, beyaz, hafif ve kolay işlenen bir mineraldir. En çok pipo ve takı yapımında kullanılır.

Odunpazarı evleri neden renkli?

Restorasyonlarla birlikte evlerin cepheleri canlı renklere boyanmıştır. Bu renkler mahallenin tanınan görüntüsünü oluşturur.

Odunpazarı'nı gezmek ne kadar sürer?

Ana noktalar yarım ile bir gün arasında gezilebilir. Turumuzda ikinci günün sabahı ve öğle saatleri Odunpazarı'na ayrılmıştır.