Saraybosna ve Mostar'da Gezilecek Yerler: Başçarşı'dan Neretva'ya

Saraybosna'da Başçarşı, Gazi Hüsrev Bey Camii ve Latin Köprüsü; Mostar'da ise Neretva üzerindeki tarihî köprü ve eski çarşı, Bosna-Hersek gezisinin olmazsa olmazlarıdır. Bunlara Blagay Tekkesi ile Poçitel'in taş evleri eklendiğinde, iki gün içinde ülkenin hem Osmanlı mirasını hem de yakın tarihini görmüş olursunuz. Aşağıda durakları gezi sırasına göre anlattık.

Saraybosna: dağların arasındaki çarşı şehri

Saraybosna, Miljacka nehrinin açtığı vadide, çevresi dağlarla çevrili bir şehirdir. Osmanlı döneminde kurulan çarşısı, Avusturya-Macaristan döneminden kalan binalar ve modern semtler aynı caddede art arda dizilir. Bu katmanlı yapı, şehirde yürürken birkaç yüzyılı birkaç yüz metrede geçiyormuş hissi verir.

Başçarşı ve Sebil

Başçarşı, Saraybosna'nın kalbidir. Bakırcıların, kahvecilerin ve küçük dükkânların dizildiği dar sokakların ortasında ahşap Sebil çeşmesi durur. Burası buluşma noktası olarak kullanılır, güvercinleriyle de bilinir. Bakır işçiliği yapan ustaları izlemek ve bir Boşnak kahvesi içmek çarşı deneyiminin parçasıdır.

Gazi Hüsrev Bey Camii ve külliyesi

16. yüzyılda yaptırılan Gazi Hüsrev Bey Camii, şehrin en önemli Osmanlı eserlerinden biridir. Medrese, bedesten ve hanla birlikte bir külliye oluşturur. Avlusundaki şadırvan ve çevresindeki taş yapılar, Başçarşı'nın dokusunu tamamlar.

Latin Köprüsü

Miljacka üzerindeki bu küçük taş köprü, 1914'te Avusturya-Macaristan veliahdı Franz Ferdinand'a yapılan suikastin hemen yakınında olması nedeniyle tarih kitaplarına girmiştir. Bu olay Birinci Dünya Savaşı'nın başlamasını tetikleyen gelişmeler arasında sayılır. Öğrenci grupları için tarih dersinin canlı bir sayfasıdır.

Yakın tarihin izleri

Saraybosna 1990'larda uzun bir kuşatma yaşadı. Şehrin bazı yerlerinde bu dönemin izleri hâlâ görülebilir. Rehberiniz bu konuyu anlatırken ölçülü ve saygılı bir dil kullanacaktır; özellikle çocuklu ve öğrenci gruplarında bu bölümü önceden konuşmak iyi olur.

Mostar: köprünün şehri

Mostar, Neretva nehrinin yeşil suları üzerinde kurulu, adını köprü bekçilerinden (mostari) aldığı söylenen bir şehirdir. Şehrin simgesi olan Eski Köprü (Stari Most), 16. yüzyılda Osmanlı döneminde yapıldı. 1993'teki savaşta yıkıldı ve sonra aslına uygun olarak yeniden inşa edildi; bugün UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan tarihî bölgenin merkezindedir.

Köprü ve çevresi

Köprünün üzerinden geçmek, iki yakadaki taş sokakları ve dükkânları gezmek Mostar'ın temel deneyimidir. Köprünün taşları kaygandır; düz tabanlı ve tutunan bir ayakkabı giymenizi öneririz. Yaz aylarında köprüden nehre atlayan dalgıçları görebilirsiniz; bu yerel geleneğin bir parçasıdır.

Eski çarşı

Kujundžiluk olarak bilinen eski çarşı, köprüye çıkan taş sokak boyunca uzanır. Bakır işleri, el yapımı takılar ve hediyelik eşyalar burada satılır. Köprüyü yukarıdan görmek için kıyıdaki teraslar ve kafeler de iyi birer seyir noktasıdır.

Blagay ve Poçitel: Neretva vadisinin iki incisi

Blagay Tekkesi

Blagay, Buna nehrinin dik bir kaya duvarının dibindeki mağaradan çıktığı noktadadır. Hemen kaynağın yanında, suyun kenarına kurulmuş derviş tekkesi, Bosna-Hersek'in en çok fotoğraflanan yerlerinden biridir. Turkuaz su, beyaz tekke ve dik kaya, sakin ve etkileyici bir görüntü oluşturur.

Poçitel

Neretva kıyısındaki yamaca kurulu Poçitel, taş evleri, kalesi ve camisiyle Osmanlı dönemi kasaba dokusunu koruyan küçük bir yerleşimdir. Yukarıya doğru taş basamaklarla çıkılır; manzara buna değer ama yokuş yürümeye hazırlıklı olun.

Bu duraklar turda nasıl yer alıyor?

Büyük Balkanlar Turu, 6 gece 8 günlük programın üçüncü gününde Belgrad'dan Saraybosna'ya ulaşır. Dördüncü gün Saraybosna'dan Mostar'a geçilir; Blagay ve Poçitel'in ardından Trebinje ve çevresine ilerlenir. Ertesi gün rota Adriyatik kıyısına, Dubrovnik ve Kotor'a uzanır; bunun için Kotor, Dubrovnik ve Budva rehberimize bakabilirsiniz.

Bu durakların Osmanlı dönemiyle bağını bütün rota boyunca izlemek isterseniz Balkanlarda Osmanlı mirası yazımız iyi bir tamamlayıcıdır. Kısa ve uzun Balkan rotaları arasında kararsızsanız rota karşılaştırmamıza göz atın; Saraybosna ve Mostar yalnızca uzun rotadadır.

Gezerken bilmeniz gerekenler

• Bosna-Hersek'in kendi para birimi vardır (konvertibl mark); küçük harcamalar için bir miktar nakit bulundurmak işinizi kolaylaştırır.
• Camileri ziyaret ederken omuzları ve dizleri örten kıyafet tercih edin; kadınlar için başörtüsü bulundurmak iyi olur.
• Saraybosna'da ćevapi ve börek (burek), Mostar'da nehir manzaralı bir kahve molası yerel lezzetleri tanımanın kolay yoludur.
• Vize ve giriş şartları kişiye ve tarihe göre değişir; seyahatten önce resmi kaynaklardan ve T.C. Dışişleri Bakanlığı'ndan güncel durumu kontrol edin.

Bosna-Hersek'te ne yenir?

Bosna mutfağı, Türk okurlara tanıdık gelen pek çok lezzet barındırır. Saraybosna'nın simgesi ćevapi, küçük ızgara köftelerin somun ekmeğiyle ve soğanla servis edildiği bir yemektir. Burek denilen börek, Bosna'da genellikle kıymalı olanı ifade eder; peynirli, ıspanaklı ya da patatesli türlerinin ayrı adları vardır. Bakır cezvede gelen Boşnak kahvesi, yanında lokum ve şekerle sunulur ve yavaş içilir. Tatlı olarak tufahija (cevizli, şerbetli elma) ve baklava sık görülür. Mostar'da nehre bakan terasların birinde öğle yemeği, günün temposunu düşürmek için iyi bir moladır.

Sık sorulan sorular

Saraybosna'da ilk gidilecek yer neresi?

Başçarşı ve Sebil çeşmesi iyi bir başlangıç noktasıdır. Buradan Gazi Hüsrev Bey Camii'ne ve Miljacka kıyısındaki Latin Köprüsü'ne yürüyerek ulaşabilirsiniz.

Mostar Köprüsü ne zaman yapıldı?

Köprü 16. yüzyılda, Osmanlı döneminde inşa edildi. 1993'te savaşta yıkıldı, ardından aslına uygun olarak yeniden yapıldı ve bugün UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndeki tarihî bölgenin parçasıdır.

Blagay Tekkesi nerede?

Blagay, Mostar'ın yakınındadır. Tekke, Buna nehrinin bir kaya duvarının dibindeki mağaradan çıktığı noktada, suyun hemen kıyısında yer alır.

Saraybosna ve Mostar hangi turda var?

Bu iki şehir Büyük Balkanlar Turu'nun programında yer alır. 3 günlük Balkan Üçlüsü rotası Bosna-Hersek'e uğramaz.